Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành hướng dẫn triển khai thí điểm sắp xếp, sáp nhập mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc triển khai sẽ được thực hiện tại 15 tỉnh, thành phố từ ngày 1/7/2026, hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị và bảo đảm chất lượng giáo dục.
Theo văn bản hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, việc sắp xếp mạng lưới trường học nhằm giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập, đồng thời cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm biên chế quản lý, tăng số lượng giáo viên trực tiếp giảng dạy, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình quản trị giáo dục.
Danh sách 15 tỉnh, thành sẽ thí điểm sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập.
Thí điểm tại 15 địa phương từ ngày 1/7/2026
Bộ GD&ĐT lựa chọn 15 tỉnh, thành phố tham gia giai đoạn thí điểm, gồm: Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế, Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Vĩnh Long, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Nghệ An, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đồng Nai.
Theo lộ trình, từ ngày 1/7/2026, các địa phương sẽ tiến hành sáp nhập đầu mối quản lý các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành những trường học quy mô lớn với hệ thống phân hiệu, điểm trường, đồng thời xây dựng mô hình quản trị mới.
Đến trước ngày 30/8/2026, các địa phương phải hoàn thành giai đoạn thí điểm, kiện toàn bộ máy tổ chức và phương án quản trị để bảo đảm vận hành ngay từ đầu năm học 2026-2027.
Sau đó, trước 30/12/2026, các địa phương sẽ tổng kết, đánh giá toàn diện kết quả thí điểm để hoàn thiện mô hình. Từ 30/3/2027, việc sáp nhập sẽ được mở rộng trên phạm vi lớn hơn và hoàn thành trước 30/4/2027, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, không ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học.
Hai mô hình trường học mới được triển khai
Trong giai đoạn đầu, Bộ GD&ĐT hướng dẫn triển khai hai mô hình tổ chức trường học. Mô hình thứ nhất là trường một cấp học hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên quy mô lớn, gồm một trường chính và các phân hiệu, điểm trường. Bộ máy quản lý sử dụng chung một hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng cùng bộ phận hành chính, kế toán, văn thư và các tổ chuyên môn phù hợp.
Mô hình thứ hai là trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn, có thể hoạt động tại một hoặc nhiều địa điểm, với một trường chính và nhiều phân hiệu, điểm trường, sử dụng chung bộ máy quản lý và hành chính nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.
Việc tổ chức theo mô hình mới hướng tới tinh giản đầu mối quản lý nhưng vẫn duy trì ổn định quy mô học sinh tại các điểm trường, bảo đảm điều kiện học tập của học sinh, đặc biệt ở khu vực vùng sâu, vùng xa.
Cơ cấu lại đội ngũ, giải quyết nhân sự dôi dư sau sáp nhập
Một trong những nội dung được quan tâm là việc bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý và nhân sự sau khi sáp nhập trường học. Theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, các địa phương phải xây dựng phương án cụ thể để giải quyết đội ngũ dôi dư. Cán bộ quản lý hoặc nhân sự hỗ trợ sau sắp xếp có thể được bố trí làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, luân chuyển sang làm giáo viên hoặc giải quyết chế độ nghỉ theo quy định, phù hợp với năng lực, nguyện vọng và yêu cầu công việc.
Đồng thời, các địa phương cần xây dựng lộ trình bảo lưu chế độ, phụ cấp đối với cán bộ quản lý bị ảnh hưởng bởi quá trình sắp xếp, theo quy định hiện hành và các chính sách đặc thù của từng địa phương.
Tăng quyền tự chủ, nâng cao năng lực quản trị trường học
Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương lựa chọn đội ngũ lãnh đạo có đủ năng lực, kinh nghiệm và trình độ để đảm nhiệm vị trí quản lý tại các trường sau sáp nhập; đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.
Song song với đó, các trường cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, giảm thủ tục hành chính, sử dụng nền tảng số dùng chung để điều hành hoạt động, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị và tính minh bạch.
Để bảo đảm chất lượng dạy học sau sắp xếp, Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương rà soát, bố trí đủ biên chế giáo viên và nhân viên theo quy định; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ đáp ứng yêu cầu mới. Các địa phương cũng được khuyến khích sử dụng linh hoạt nguồn nhân lực thông qua điều động, biệt phái, luân chuyển hoặc bố trí giáo viên dạy liên trường giữa các phân hiệu và điểm trường trên cùng địa bàn. Đồng thời, cần quan tâm đầu tư nhà công vụ để tạo điều kiện cho giáo viên công tác tại vùng khó khăn.
Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương tăng cường tuyên truyền về mục tiêu, lộ trình và ý nghĩa của việc sắp xếp mạng lưới trường học; chủ động đối thoại với cơ sở giáo dục, giáo viên, phụ huynh và các bên liên quan để giải đáp kịp thời những khó khăn, vướng mắc.
Bên cạnh đó, các địa phương cần kịp thời nhân rộng những mô hình hiệu quả, xử lý thông tin chưa chính xác và tạo sự đồng thuận trong xã hội, bảo đảm quá trình sắp xếp diễn ra thuận lợi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và sử dụng hiệu quả nguồn lực của hệ thống giáo dục công lập.
Đỗ Khuyến