Sự thành bại của chuyển đổi kép “xanh và số” không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay ngân sách, mà còn phụ thuộc lớn vào tốc độ thay đổi thích nghi của nhân sự.
Sự hội tụ của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hay còn gọi là chuyển đổi kép, không còn là một lựa chọn mang tính bổ sung mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp giữ vững vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, các quan sát thực tế tại những doanh nghiệp đầu ngành cho thấy hiệu suất của quá trình này không chỉ được đo lường bằng trình độ công nghệ hay ngân sách đầu tư, mà còn bị chi phối bởi một biến số thường bị bỏ qua: tốc độ sẵn sàng về tâm lý của con người.
Chuyển đổi kép “xanh và số” phụ thuộc lớn vào tốc độ thay đổi thích nghi của nhân sự
Tốc độ cập nhật của các thuật toán và quy định xanh quốc tế đang diễn ra với tần suất theo tuần, tạo ra một áp lực khổng lồ lên hệ thống quản trị vốn đã quen với sự ổn định của mô hình thâm dụng lao động cũ. Khoảng cách giữa việc ban hành một chiến lược chuyển đổi và năng lực hấp thụ thay đổi của đội ngũ nhân sự hiện trường thường tạo ra những điểm gãy về hiệu suất. Bà Hoàng Yến – Phó Chủ tịch điều hành Rochdale Spears – nhận định, một doanh nghiệp có thể đầu tư những hệ thống quản trị hiện đại, nhưng nếu con người vận hành vẫn giữ tư duy cũ, hệ thống đó sẽ nhanh chóng trở thành một gánh nặng. Sự chuyển dịch từ phương pháp quản trị thủ công sang áp dụng công nghệ và kỹ năng giải quyết vấn đề dựa trên dữ liệu yêu cầu một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt tâm thế lao động, bởi cốt lõi của chuyển đổi kép vẫn nằm ở con người.
Theo ông Phùng Đức Hoàng – Điều phối viên quốc gia Tổ chức Lao động Quốc tế – thì lực cản lớn nhất đối với các sáng kiến xanh hóa và số hóa thường xuất hiện ngay tại hiện trường sản xuất dưới hình thức phản ứng chống lại sự “thêm việc”. Khi các quy trình kiểm kê khí nhà kính hoặc số hóa bảo trì máy móc được triển khai, đội ngũ nhân sự trực tiếp vận hành thường phải đối mặt với khối lượng công việc ghi chép, nhập liệu dữ liệu thời gian thực vượt quá thói quen thao tác truyền thống.
Tại nhiều nhà máy, sự phản kháng này có thể trở nên dữ dội khi công nhân cảm thấy bị áp lực bởi việc vừa phải duy trì năng suất sản xuất, vừa phải đảm bảo tính chính xác cho các chỉ số phát thải. Thậm chí, ngay cả với những nhà lãnh đạo am hiểu sâu sắc về hệ thống, việc thuyết phục đội ngũ tin vào hiệu quả của quy trình mới vẫn là một bài toán khó khi lòng tin vào phương thức cũ đã bám rễ sâu.
Nhìn lại hành trình chuyển đổi, theo ông Thomas Snoeck – Phó Chủ tịch điều hành Rochdale Spears – thì kinh nghiệm từ những đơn vị tiên phong cho thấy sự thành công đôi khi đòi hỏi nghệ thuật “lùi lại một bước” để đồng bộ hóa tốc độ giữa hệ thống và con người. Việc cưỡng cầu một hệ thống quản trị quá chi tiết hoặc hoàn hảo ngay lập tức có thể dẫn đến sự sụp đổ do bộ máy không thể tải nổi dữ liệu thô và sự mệt mỏi của người thực thi. Sự chuẩn bị cho một hành trình dài hạn yêu cầu các nhà lãnh đạo phải sẵn sàng điều chỉnh, thậm chí làm chậm lại tiến độ chuyển đổi để quy trình cũ có thời gian “cắt tỉa” và tương thích dần với hệ thống mới. Một chiến lược chuyển đổi bền vững không dựa trên sự áp đặt mà dựa trên khả năng kiểm soát sự sẵn sàng của tất cả các thành phần tham gia.
Để đạt được hiệu suất thực chất, quá trình chuyển đổi kép cần sự vận hành đồng bộ của bộ chân kiềng: Quy trình, Con người và Công cụ. Công cụ số hóa và quy trình xanh chỉ thực sự phát huy tác dụng khi nhân sự vận hành cảm nhận được lợi ích thực tế và sự cải thiện trong môi trường làm việc của chính họ. Việc minh bạch hóa các kết quả đạt được, chẳng hạn như những con số về tiết kiệm điện năng hoặc nâng cao năng suất, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng niềm tin của đội ngũ. Khi lợi nhuận từ những cải tiến được chia sẻ minh bạch và các nỗ lực thích nghi được ghi nhận kịp thời, áp lực thay đổi sẽ dần chuyển hóa thành phong trào đồng lòng của toàn bộ máy.
Quản trị sự thay đổi trong kỷ nguyên xanh và số, vì vậy, không chỉ dừng lại ở việc cập nhật công nghệ hay đáp ứng các tiêu chuẩn pháp lý. Đó là một quá trình tái cấu trúc sâu sắc về văn hóa doanh nghiệp và tư duy nhân sự, nơi tốc độ thích nghi tâm lý của người lao động trở thành giới hạn thực tế cho mọi tham vọng phát triển bền vững. Trong một thế giới bất ổn hiện nay, vốn đầy rẫy những biến động phi tuyến tính, khả năng duy trì sự đồng bộ giữa tốc độ của các thuật toán và tốc độ sẵn sàng của con người chính là chìa khóa để doanh nghiệp khẳng định năng lực cạnh tranh cốt lõi và xây dựng một thương hiệu có chiều sâu tri thức.