Thông tư mới siết việc thu, quản lý quỹ lớp, đồng thời đặt lại vai trò của phụ huynh: Không chỉ đóng góp tiền mà cần đồng hành thực chất trong giáo dục học sinh.
Không có quỹ, hoạt động của học sinh vẫn phải được duy trì
Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh thay thế Thông tư 55 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành trước đó, quy định việc hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch.
Theo quy định mới, Ban đại diện cha mẹ học sinh không thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ; không ấn định hoặc phân bổ mức hỗ trợ; không xác định mức hỗ trợ bình quân, mức hỗ trợ tối thiểu, thời hạn hỗ trợ; không lập danh sách cha mẹ học sinh phải hỗ trợ hoặc yêu cầu cha mẹ học sinh cụ thể thực hiện hỗ trợ.
Ủng hộ chủ trương không thu quỹ lớp, bà Hoàng Mai Lan, phụ huynh có con đang học tiểu học tại Hà Nội cho rằng, cách làm này giúp phụ huynh bớt băn khoăn về những khoản thu, chi chung của lớp, đồng thời hạn chế tâm lý “đóng tiền là xong trách nhiệm”.
Trong từng hoạt động cụ thể, phụ huynh có thể tự nguyện hỗ trợ những thứ thiết thực.
“Trước đây, khi lớp có quỹ, phụ huynh đóng một khoản từ đầu năm rồi phần lớn giao cho Ban đại diện cha mẹ học sinh thu, chi. Bây giờ không có quỹ chung, hoạt động nào thực sự cần thiết, giáo viên và phụ huynh cùng trao đổi, ai có điều kiện và khả năng phù hợp có thể hỗ trợ hoạt động đó. Theo tôi, cách này rõ ràng, minh bạch hơn vì phụ huynh biết mình đang đóng góp cho việc gì”, bà Hoàng Mai Lan chia sẻ.
Theo nữ phụ huynh, sự đóng góp có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức. Người có thời gian có thể hỗ trợ tổ chức hoạt động; người có điều kiện phù hợp có thể hỗ trợ những vật dụng cần thiết trên tinh thần tự nguyện. Qua đó, phụ huynh có cơ hội trực tiếp tham gia nhiều hơn vào quá trình giáo dục con.
Đồng tình với quan điểm trên, trao đổi với phóng viên, bà Phí Thị Thu Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Từ Liêm 2 (Hà Nội) cho rằng, bên cạnh việc dạy học, phát triển kỹ năng mềm cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm là cần thiết. Khi cách thức huy động sự tham gia của phụ huynh thay đổi, nhà trường vẫn phải chủ động duy trì những hoạt động đã đặt ra trong kế hoạch năm học. “Nhà trường không thể nói không có quỹ thì không tổ chức hoạt động cho học sinh. Điều đó là không thể”, bà Hương khẳng định.
Thực tế, nguồn lực từ phụ huynh không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn ở chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng của mỗi người. Phụ huynh có chuyên môn về an ninh mạng, thông tin, truyền thông, kỹ năng sống hay tổ chức hoạt động trải nghiệm có thể trực tiếp tham gia các chương trình dành cho học sinh.
Chẳng hạn, với hoạt động Trung thu, phụ huynh có thể cùng học sinh lên ý tưởng, thiết kế gian hàng, hỗ trợ thuyết trình, bày mâm cỗ, làm bánh dẻo hoặc dàn dựng chương trình văn nghệ. “Có những phụ huynh có thể chụp cho các con bộ ảnh đẹp. Tức là rất nhiều nguồn lực mà không nhất thiết phải bằng tiền, có khi còn hiệu quả hơn”, bà Hương chia sẻ.
Nhiều phụ huynh cũng đồng tình cách làm này còn tăng sự gắn kết khi nhiều cha mẹ học sinh cùng tham gia, mỗi người đảm nhận phần việc phù hợp với khả năng và thế mạnh của mình. Học sinh cũng có cơ hội chứng kiến cha mẹ trực tiếp đồng hành trong các hoạt động ở trường. “Các con chắc chắn sẽ cảm thấy rất hạnh phúc khi có bố mẹ cùng tham gia hoạt động. Ngoài nhà trường, thầy cô, còn gắn kết cả gia đình trong một chương trình như thế”, bà Hương nói.
Từ “thu – chi” đến đồng hành giáo dục trong môi trường số
Theo bà Phí Thị Thu Hương, việc không thu quỹ cũng đặt ra yêu cầu nhìn nhận đầy đủ hơn về vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay vì xem đây chủ yếu là đầu mối thu và chi tiền. “Ban phụ huynh đâu có phải nhiệm vụ thu tiền, cũng không phải đi hô hào quỹ”, bà Hương nói và cho rằng, phụ huynh cần đi sâu, đi sát, cùng nhà trường tham gia, đề xuất và tư vấn cho các chương trình giáo dục.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, vai trò này càng có ý nghĩa. Ban đại diện cha mẹ học sinh có thể trở thành cầu nối giữa nhà trường với phụ huynh, qua đó phát huy kinh nghiệm, chuyên môn và thế mạnh của từng người trong các hoạt động giáo dục. Sự tham gia cũng có thể mở rộng từ một vài thành viên Ban đại diện tới phụ huynh trong từng lớp, giữa các lớp và các khối.
Với việc khen thưởng, động viên học sinh, bà Hương cho rằng, không nhất thiết phải gắn với những phần quà bằng tiền. “Đôi khi một lời chúc, một giấy khen thôi cũng là động lực lớn với các con, chứ không nhất thiết các con phải được quà hay cứ phải có thưởng”, bà Hương nói.
Trong từng hoạt động cụ thể, phụ huynh có thể tự nguyện hỗ trợ những thứ thiết thực. Ví dụ, khi nhà trường tổ chức giải bóng đá cho học sinh, phụ huynh có thể hỗ trợ bóng, cúp, nước uống, hoa quả hoặc trực tiếp góp công sức tổ chức. Nhà trường vẫn phải chủ động xây dựng hoạt động, thông báo kế hoạch để những phụ huynh có điều kiện, khả năng phù hợp cùng tham gia.
Đối với việc một số nơi có thể để phụ huynh ký đơn tự nguyện đóng quỹ, trình Ban giám hiệu đồng ý rồi tiếp tục thu tiền, bà Hương cho rằng không nên thực hiện. “Nếu thực hiện theo cách này thì không nên, bởi thực chất vẫn là ‘bình cũ rượu mới’, vô hình trung cố tình làm trái với tinh thần của thông tư và các quy định”, bà Hương nêu quan điểm.
Liên quan đến việc chấn chỉnh các khoản thu trong trường học, ông Ngô Văn Thịnh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, thời gian qua, Bộ đã yêu cầu các sở giáo dục và đào tạo, UBND cấp xã, hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh về lạm thu, tổ chức dạy thêm không đúng quy định; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Văn phòng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng tiếp nhận thông tin phản ánh. Theo ông Thịnh, tính đến thời điểm được đề cập, Bộ đã tiếp nhận nhiều phản ánh, kiến nghị của cá nhân liên quan đến lạm thu.
| Không thu quỹ lớp không đồng nghĩa với việc giảm vai trò của phụ huynh. Khi sự đóng góp không chỉ được tính bằng tiền, mối liên kết giữa gia đình và nhà trường có thể trở nên thực chất, minh bạch hơn, nhất là trước những yêu cầu mới của giáo dục trong môi trường số. |