Mexico là điểm kết nối quan trọng giữa Bắc Mỹ và khu vực Mỹ Latinh, tận dụng CPTPP vì thế cần được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh và quan hệ thương mại dài hạn.
Cửa ngõ kết nối Bắc Mỹ và Mỹ Latinh
Mexico có vị trí đặc biệt trong mạng lưới thương mại khu vực. Nền kinh tế này hội nhập sâu với Hoa Kỳ và Canada thông qua Hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada, với trên 80% xuất khẩu hướng tới thị trường Hoa Kỳ. Đồng thời, Mexico là một trong những nền kinh tế lớn của Mỹ Latinh, có quan hệ kinh tế, thương mại sâu rộng với khu vực.
Theo bà Nguyễn Thị Trang, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mexico, Mexico không nên chỉ được nhìn nhận như một thị trường tiêu dùng hơn 130 triệu dân. Với doanh nghiệp Việt Nam, đây còn có thể là điểm kết nối giữa khu vực Bắc Mỹ và không gian thị trường Mỹ Latinh.
Hàng Việt có thể thông qua Mexico để tiến vào thị trường khu vực Mỹ Latinh.
Đặc điểm này tạo ra hai lớp cơ hội: Một là nhu cầu tiêu dùng nội địa của Mexico; hai là nhu cầu nguyên liệu, linh kiện, máy móc, thiết bị và các đầu vào phục vụ những chuỗi sản xuất đang gắn với Bắc Mỹ.
Thực tế quan hệ thương mại hai nước đang cho thấy, dư địa đáng kể. Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam – Mexico đạt 8,17 tỷ USD, tăng 27%; trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Mexico đạt trên 7 tỷ USD, tăng gần 29%. Cuối năm 2025, Mexico là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Mỹ Latinh và lớn thứ ba ở châu Mỹ, sau Hoa Kỳ và Canada.
Đến tháng 8/2026, thương mại hai chiều đạt 7,2 tỷ USD, tăng gần 40%; xuất khẩu Việt Nam sang Mexico đạt gần 6,3 tỷ USD, cũng tăng gần 40%. Mexico đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam tại châu Mỹ, chỉ sau Hoa Kỳ.
Các nhóm hàng tăng trưởng tập trung vào máy vi tính, điện tử và linh kiện; điện thoại và linh kiện; máy móc, thiết bị; giày dép; dệt may; phương tiện vận tải và phụ tùng.
Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Trang, cơ hội không những nằm ở những nhóm hàng đã có kim ngạch lớn mà còn ở nhiều nhóm ngành hàng, như: Máy móc nông nghiệp, đồ gỗ, nguyên phụ liệu, hàng tiêu dùng và nhiều nhóm sản phẩm khác. “Thương vụ đã đưa 8 doanh nghiệp Mexico sang Việt Nam tham dự chuỗi sự kiện Vietnam International Sourcing diễn ra vào đầu tháng 9/2026. Sau quá trình kết nối và làm việc trực tiếp, 4 trong số 8 doanh nghiệp đã đạt được các thỏa thuận thương mại với nhà cung ứng Việt Nam”, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Mexico nhận định.
Từ ưu đãi thuế đến năng lực cạnh tranh thực chất
CPTPP mang lại cho hàng Việt Nam lợi thế về thuế quan nếu đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ. Song, có thị trường và ưu đãi thuế chưa đồng nghĩa với có đơn hàng.
Nói về điều này, bà Nguyễn Thị Trang thông tin, năm 2025, Mexico nhập khẩu 664 tỷ USD, trong khi Việt Nam xuất khẩu khoảng 7 tỷ USD, tương đương khoảng 1%. Con số này cho thấy dư địa còn lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về khả năng cạnh tranh và khả năng mở rộng thị phần của hàng Việt.
Hàng Việt Nam hiện có một lợi thế đáng chú ý khi vừa có thể tận dụng CPTPP, vừa hưởng lợi từ những điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu gần đây của Mexico, trong đó có việc tăng cường bảo vệ một số ngành sản xuất trong nước và áp thuế bổ sung đối với một số hàng nhập khẩu từ các quốc gia châu Á không có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Mexico.
Tuy nhiên, thuế quan chỉ là một phần của lợi thế. Qua thực tế làm việc với các nhà nhập khẩu, Thương vụ Việt Nam tại Mexico nhận thấy, ngoài giá, đối tác quan tâm ngay từ đầu tới quy cách, chất lượng sản phẩm, chứng nhận, năng lực sản xuất, số lượng đặt hàng tối thiểu, thời gian giao hàng, khả năng duy trì nguồn cung và đặc biệt là khả năng phản hồi, xử lý khi có vấn đề.
“Trong số doanh nghiệp Mexico được Thương vụ đưa về tham dự Vietnam International Sourcing 2026 có những nhà nhập khẩu rất lớn, không chỉ nhập khẩu cho Mexico mà còn có hệ thống phân phối toàn khu vực Trung Mỹ. Khi tới thăm nhà máy của Việt Nam, doanh nghiệp Việt Nam lại không chuẩn bị được nhân sự nói tiếng Anh. Đây là một chi tiết rất nhỏ thôi nhưng đã ảnh hưởng lớn tới quá trình trao đổi của hai bên”, bà Nguyễn Thị Trang cho hay.
Bà cũng đồng thời nhìn nhận, điều này cho thấy doanh nghiệp có thể có FTA, có ưu đãi thuế, thậm chí có buyer chủ động tìm đến nhưng vẫn để vuột mất cơ hội nếu không đủ năng lực phản hồi và theo đuổi khách hàng.
Muốn tận dụng CPTPP sâu hơn, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Mexico khuyến nghị, trước hết doanh nghiệp phải xác định đúng mã HS, quy tắc xuất xứ, thuế CPTPP, yêu cầu kỹ thuật và điều kiện nhập khẩu. Đồng thời, cần biết Mexico đang nhập khẩu sản phẩm đó từ đâu, ở mức giá và phân khúc nào.
Tiếp đó, tự kiểm tra năng lực cạnh tranh: Chất lượng, quy cách, số lượng đặt hàng tối thiểu, năng lực cung ứng, thời gian giao hàng, chứng nhận và khả năng duy trì nguồn cung. Doanh nghiệp cũng phải xác định mình cần nhà nhập khẩu, nhà phân phối, hệ thống bán lẻ hay khách hàng công nghiệp, bởi mỗi kênh có cách tiếp cận khác nhau.
Một yêu cầu không thể bỏ qua là quản trị rủi ro. Trước giao dịch, doanh nghiệp cần kiểm tra mã HS, xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, nhãn hàng hóa, kiểm dịch hoặc an toàn thực phẩm nếu có, đồng thời xác minh đối tác. Khi giao dịch bắt đầu, rủi ro chuyển sang hợp đồng, thanh toán, chứng từ, logistics và thông quan. Khi kim ngạch tăng, doanh nghiệp còn phải tính tới những thay đổi chính sách và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Thực tế cho thấy, khi container đã đến cảng hoặc tranh chấp đã phát sinh, việc xử lý phức tạp hơn nhiều so với nhận diện và phòng ngừa từ đầu. Do đó, tận dụng FTA càng tốt thì năng lực tuân thủ của doanh nghiệp càng phải được nâng lên tương ứng.
Ở quá trình này, thương vụ có thể hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi, cảnh báo thay đổi chính sách sở tại, cung cấp thông tin thị trường, tìm kiếm và xác minh đối tác, tổ chức xúc tiến thương mại, kết nối với cơ quan, hiệp hội và đơn vị tư vấn phù hợp, đồng thời phối hợp hỗ trợ khi phát sinh vụ việc trong phạm vi chức năng.
Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn về CPTPP. Đây không chỉ là công cụ giúp hàng Việt hưởng thuế suất tốt hơn tại Mexico. Nếu nhìn Mexico như điểm kết nối giữa Bắc Mỹ và Mỹ Latinh, CPTPP có thể trở thành một mắt xích trong chiến lược mở rộng không gian thị trường.
Quá trình đó bắt đầu từ nghiên cứu sản phẩm, xác định quy tắc xuất xứ và yêu cầu thị trường; tiếp đến là kiểm chứng khả năng cạnh tranh, đưa sản phẩm tiếp xúc với buyer, gặp trực tiếp đối tác và theo dõi sau kết nối.
| Chinh phục được thị trường Mexico, hàng Việt có cơ hội tiến sâu vào khối Bắc Mỹ và khu vực Mỹ Latinh, góp sức đa dạng hoá thị trường cho hàng hoá xuất khẩu. |