Mới đây, đã diễn ra buổi Tọa đàm với chủ đề: “Thực hiện phân cấp thành công trong kỷ nguyên số – Chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và các nước Bắc Âu” tại Hà Nội.
Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ chương trình hợp tác, do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Đại sứ quán các nước Bắc Âu tại Hà Nội (gồm Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển) đồng tổ chức Tọa đàm Bắc Âu thường niên lần thứ 9.
Hiện nay, Việt Nam đang triển khai một trong những chương trình cải cách tham vọng nhất trong nhiều thập kỷ, tập trung tinh gọn bộ máy nhà nước, mở rộng phân cấp cho chính quyền địa phương và đẩy mạnh chuyển đổi số trên toàn khu vực công. Những cải cách này nhằm hiện đại hóa quản trị, củng cố thể chế và hỗ trợ quá trình phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Các sáng kiến then chốt bao gồm tái cơ cấu bộ, ngành và đơn vị hành chính để xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu quả hơn; số hóa hàng nghìn thủ tục hành chính thông qua các nền tảng thống nhất như: Cổng Dịch vụ công Quốc gia và hệ thống định danh số; nâng cao minh bạch và chất lượng dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp.
Tọa đàm năm nay, bám sát việc thực hiện các quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước Việt Nam hiện nay, đặc biệt là Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và Nghị quyết 66 về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền. Đồng thời, đóng vai trò là diễn đàn chiến lược để các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia trao đổi kinh nghiệm quản trị cấp cao. Các thảo luận xoay quanh xây dựng nhà nước phúc lợi hiện đại, tối ưu hóa hệ thống thuế và khai thác chuyển đổi số, nhằm bảo đảm dịch vụ công hiệu quả, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm. Những nỗ lực này góp phần nâng cao hiệu lực thể chế và hỗ trợ cho giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.
PGS.TS Lê Hải Bình, UVBCHTƯ Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tin tưởng: Tọa đàm sẽ góp phần làm cơ sở khoa học và thực tiễn tham khảo cho việc hoàn thiện thể chế, thực tiễn quản trị ở Việt Nam, cũng như quá trình đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu tư vấn chính sách ở Học viện và Việt Nam; đồng thời, tăng cường và làm sâu sắc mối quan hệ hợp tác truyền thống, hữu nghị giữa Việt Nam và các quốc gia Bắc Âu.
Năm nay, các góc nhìn từ Bắc Âu mang đến những kinh nghiệm độc đáo về phân cấp, quản trị số, cung cấp dịch vụ công. Các Đại sứ Bắc Âu nhấn mạnh: “Phân cấp trong kỷ nguyên số không chỉ là chuyển giao thẩm quyền mà còn là củng cố niềm tin của công chúng, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng dịch vụ. Kinh nghiệm Bắc Âu cho thấy công cụ số hóa, khi kết hợp với khung thể chế rõ ràng và trách nhiệm tài khóa, cho phép trao quyền cho chính quyền địa phương đồng thời bảo đảm tính thống nhất trên toàn quốc. Các giải pháp số cũng phải thân thiện, dễ tiếp cận và bao trùm, thiết kế cho mọi nhóm dân cư, kể cả những người hạn chế về khả năng số.”
Các nước Bắc Âu luôn nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về cung cấp phúc lợi, chuyển đổi số và quản trị công. Mô hình quản trị của họ được quốc tế đánh giá cao nhờ sự kết hợp giữa hệ thống an sinh xã hội toàn dân, dịch vụ công trên nền tảng số tiên tiến và mức độ minh bạch cùng niềm tin công chúng rất cao.
Na Uy với mô hình phúc lợi nổi bật và khả năng tiếp cận phổ quát, trách nhiệm cao của chính quyền đô thị và mức độ tin cậy cao từ công chúng. Các đô thị giữ vai trò trung tâm trong cung cấp dịch vụ y tế, chăm sóc xã hội và việc làm, trong khi cơ quan trung ương thiết lập khung pháp lý, cơ chế tài chính và hạ tầng số rõ ràng. Sự cân bằng này giúp phân cấp vận hành hiệu quả mà không làm suy giảm tính công bằng hay chất lượng dịch vụ.
Bà Hilde Solbakken – Đại sứ Na Uy chia sẻ: “Ở Na Uy, số hóa đã góp phần hiện đại hóa nhà nước phúc lợi bằng cách giúp các dịch vụ trở nên dễ tiếp cận hơn, tăng khả năng phối hợp và hoạt động hiệu quả hơn. Hồ sơ sức khỏe điện tử tích hợp, dịch vụ chăm sóc xã hội và các công nghệ chăm sóc từ xa đã củng cố nền kinh tế chăm sóc, đặc biệt trong ứng phó với tình trạng già hóa dân số. Tuy nhiên, công nghệ thôi là chưa đủ; cần đi kèm với bảo vệ dữ liệu mạnh mẽ, thiết kế mang tính bao trùm và củng cố niềm tin của công chúng.”
Đan Mạch nằm trong số những quốc gia hàng đầu thế giới về số hoá khu vực công, nổi bật với các đổi mới sáng tạo và cách tiếp cận lấy người dân làm trọng tâm trong cung cấp dịch vụ công, cùng hệ thống chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả và nhận được mức độ tin cậy cao từ công chúng. Các đô thị của Đan Mạch có quyền tự chủ rộng rãi trong các lĩnh vực y tế, chăm sóc xã hội và giáo dục, được hỗ trợ bởi các khuôn khổ tài chính vững chắc và sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền trung ương và địa phương. Đan Mạch đã phát triển các hệ thống quản trị số tiên tiến thông qua sự hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp.
Phát biểu tại buổi tọa đàm, ông Nicolai Prytz – Đại sứ Đan Mạch nói: “Mở rộng cơ sở thuế không chỉ nhằm tăng nguồn thu, mà còn hướng tới sự công bằng, minh bạch và củng cố niềm tin giữa người dân, doanh nghiệp với Nhà nước. Đan Mạch cho thấy một hệ thống thuế minh bạch, công bằng và lấy người dân làm trung tâm có thể vận hành hiệu quả, với sự hỗ trợ của việc ứng dụng mạnh mẽ và linh hoạt các công cụ số. Việc bảo đảm các giải pháp số này thân thiện với người dùng là yếu tố then chốt để tạo điều kiện cho người nộp thuế tuân thủ nghĩa vụ một cách dễ dàng.”
Ở Thụy Điển, có hệ thống an sinh xã hội toàn diện là kết quả của quá trình cải tiến liên tục, được thiết kế để duy trì khả năng chống chịu trước những biến động nhân khẩu học và thay đổi của thị trường lao động. Với khía cạnh này, việc duy trì công bằng xã hội mang lại những góc nhìn hữu ích, đóng góp cho quá trình cải tiến.
Đại sứ Thụy Điển, ông Johan Ndisi cũng chia sẻ: “Kinh nghiệm của Thụy Điển cho thấy phân cấp, được hỗ trợ bởi minh bạch số, không đồng nghĩa với mất khả năng giám sát; mà là tăng cường độ chính xác trong quản lý hành chính. Khi trao cho chính quyền địa phương các công cụ số và quyền tự chủ để quản lý ngân sách và dịch vụ của họ, chúng ta không chỉ nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ — mà còn khơi dậy sự đổi mới từ cơ sở. Khi Việt Nam đối mặt với tình trạng già hóa dân số, những cải cách chủ động và dựa trên bằng chứng dữ liệu là hết sức cần thiết. Phúc lợi bền vững không phải gánh nặng, mà là khoản đầu tư chiến lược cho cả cân bằng tài khóa và ổn định xã hội. Thật đáng khích lệ khi thấy Việt Nam theo đuổi tinh thần tinh gọn hóa và quản trị số.”
Phần Lan nhiều năm qua đầu tư mạnh vào hệ thống giáo dục và các chương trình nâng cao kỹ năng số trên toàn quốc. Nhờ đó, 82% dân số sở hữu kỹ năng số cơ bản, vượt xa mức trung bình 55.6% của Liên minh Châu Âu (EU), theo báo cáo Digital Decade 2025. Nền tảng này giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, sử dụng và nhanh chóng quen thuộc với dịch vụ công trên nền tảng số, qua đó thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ trong cả khu vực công và tư.
Cũng tại đây, ông Pekka Voutilainen – Đại sứ Phần Lan chia sẻ: “Một kinh nghiệm quan trọng đó là Phần Lan đầu tư vào giáo dục nâng cao năng lực số, hoạch định chính sách mang tính bao trùm và quản trị dựa trên bằng chứng dữ liệu — nhờ vậy các công cụ kỹ thuật số góp phần tăng cường sự tham gia, tăng khả năng phản hồi và gắn kết xã hội. Bằng cách kết hợp công nghệ với mô hình quản trị dựa trên niềm tin và giáo dục, Phần Lan cho thấy chuyển đổi số có khả năng củng cố thể chế dân chủ và giúp quản trị công trở nên linh hoạt hơn trong bối cảnh có nhiều thay đổi. Chúng tôi cũng nhận thức được vai trò quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp trong thúc đẩy đổi mới số và luôn sẵn sàng kết nối các công ty công nghệ Phần Lan với các đối tác Việt Nam nhằm góp phần đẩy mạnh các công cụ số phục vụ cho nỗ lực quản trị của Việt Nam.”
Các Đại sứ Bắc Âu khẳng định “Số hóa là một động lực mạnh mẽ, nhưng sự rõ ràng về thể chế và niềm tin công chúng vẫn mang tính nền tảng. Khi các cải cách của Việt Nam thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với hiện đại hóa và củng cố thể chế, các nước Bắc Âu sẽ tiếp tục duy trì đối thoại và hợp tác với Việt Nam nhằm hướng tới những mục tiêu toàn diện trong giai đoạn phát triển mới của đất nước”.
Các chuyên gia Bắc Âu đã trình bày tham luận chính về các chủ đề như cải cách thuế và phân cấp phân quyền, hệ thống phúc lợi số và nền kinh tế chăm sóc, cũng như các góc nhìn nhân khẩu học liên quan đến hệ thống phúc lợi và bảo trợ xã hội, mang đến những so sánh và kinh nghiệm thực tiễn từ khu vực Bắc Âu. Trên cơ sở đó, các lựa chọn chính sách và chiến lược để triển khai cũng được đưa ra thảo luận trong bối cảnh Việt Nam đang ưu tiên đẩy mạnh cải cách.
Tọa đàm đã cho thấy động lực rõ ràng để tiếp tục thúc đẩy hợp tác Bắc Âu – Việt Nam trong quản trị số và đổi mới khu vực công, hai bên xác định nhiều cơ hội cụ thể để cùng phối hợp vì sự tiến bộ.
T.Lan