UKVFTA thúc đẩy hệ sinh thái phát triển bền vững từ ngành gỗ

UKVFTA không chỉ mở rộng cơ hội xuất khẩu mà còn thúc đẩy doanh nghiệp ngành gỗ xây dựng chuỗi sản xuất bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường Anh.

Tiêu chuẩn bền vững trở thành lợi thế cạnh tranh

Sau hơn 5 năm thực thi, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Vương quốc Anh và Bắc Ai-len (UKVFTA) tiếp tục tạo động lực thúc đẩy thương mại song phương. Theo Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), xuất khẩu của Việt Nam sang Vương quốc Anh duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm, nhiều mặt hàng như gỗ và sản phẩm gỗ, dệt may, da giày, điện tử, nông sản từng bước mở rộng thị phần tại thị trường này.

Trong đó, ngành gỗ tiếp tục là một trong những điểm sáng trong khai thác cơ hội từ UKVFTA. Năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường Vương quốc Anh đạt 244,2 triệu USD, tăng 8,9% so với năm 2024. Đồ nội thất bằng gỗ tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực với kim ngạch 220,1 triệu USD, chiếm 90,1% tổng trị giá xuất khẩu.

Năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường Vương quốc Anh đạt 244,2 triệu USD, tăng 8,9% so với năm 2024

Nếu như trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu đến từ chất lượng và giá thành thì hiện nay, các tiêu chí về phát triển bền vững đang ngày càng trở thành “tấm vé thông hành” để hàng hóa tiếp cận thị trường Anh. Theo Vụ Chính sách thương mại đa biên, người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu Anh ngày càng coi trọng những sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, được sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường, đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và trách nhiệm xã hội.

Đó cũng là lý do ngành gỗ được xem là một trong những ví dụ điển hình cho quá trình hình thành hệ sinh thái sản xuất gắn với các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Từ vùng nguyên liệu, quản lý rừng, chế biến đến xuất khẩu, toàn bộ chuỗi giá trị đang từng bước được hoàn thiện theo hướng minh bạch, có trách nhiệm và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Để duy trì đà tăng trưởng tại thị trường Anh và khai thác hiệu quả hơn các ưu đãi từ UKVFTA, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng mà còn phải thích ứng với các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Hoàn thiện hệ sinh thái 

Theo ông Vũ Tấn Phương, Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Quản lý rừng bền vững (VFCC), để hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, trong đó có UKVFTA, VFCC đang tập trung xây dựng nền tảng cho hệ sinh thái quản lý rừng bền vững của Việt Nam.

“Với trách nhiệm là đơn vị vận hành hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia, chúng tôi tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ chính. Cụ thể, xây dựng các tiêu chuẩn, tài liệu hướng dẫn để phổ biến tới doanh nghiệp, chủ rừng và các bên liên quan nhằm giúp họ nắm rõ các yêu cầu về quản lý rừng bền vững, truy xuất nguồn gốc cũng như các quy định về sản xuất không gây mất rừng“, ông Vũ Tấn Phương cho biết.

Không dừng ở việc xây dựng tiêu chuẩn, theo ông Phương, VFCC còn đẩy mạnh nâng cao năng lực cho các chủ rừng và doanh nghiệp, giúp các đơn vị chủ động đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Đồng thời, Trung tâm tăng cường kết nối với doanh nghiệp và các đối tác quốc tế nhằm thúc đẩy hợp tác, mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm được sản xuất theo hướng bền vững.

Theo các chuyên gia, lợi thế từ UKVFTA sẽ chỉ được phát huy khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của thị trường về quản lý rừng bền vững, nguồn gốc hợp pháp của nguyên liệu và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, việc xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn doanh nghiệp áp dụng và kết nối với các đối tác quốc tế được xem là nền tảng để ngành gỗ nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nếu hệ thống tiêu chuẩn là nền tảng thì truy xuất nguồn gốc được xem là mắt xích giúp hoàn thiện tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhận định: “Xu hướng tất yếu trong thời gian tới là phải truy xuất được nguồn gốc sản phẩm nhằm bảo đảm trách nhiệm của nhà sản xuất trong toàn bộ chuỗi, từ trồng rừng, khai thác, vận chuyển, thương mại, chế biến đến xuất khẩu“.

Theo ông Nguyễn Văn Diện, Cục sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong truy xuất nguồn gốc. Nếu trước đây việc truy xuất chủ yếu thực hiện bằng hồ sơ giấy thì hiện nay Cục đang phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử và cơ sở dữ liệu tập trung.

“Hệ thống này sẽ góp phần giảm bớt thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu của thị trường và giúp doanh nghiệp tiết giảm những chi phí không cần thiết“, ông Nguyễn Văn Diện nhấn mạnh.

Có thể thấy, UKVFTA không chỉ mang lại lợi thế về cắt giảm thuế quan mà còn tạo động lực để hình thành hệ sinh thái sản xuất bền vững trong ngành gỗ Việt Nam. Trong hệ sinh thái đó, cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách và hạ tầng số; các tổ chức chứng nhận xây dựng tiêu chuẩn, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực; còn doanh nghiệp chủ động đầu tư vào quản trị chuỗi cung ứng, minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và đáp ứng các chuẩn mực quốc tế. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để ngành gỗ nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả hơn những cơ hội mà UKVFTA mang lại trong giai đoạn tới.