Việt Nam-EAEU tăng tốc hợp tác kinh tế, thương mại

Sau 10 năm thực thi, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh kinh tế Á-Âu đã đạt nhiều kết quả tích cực và được kỳ vọng phát huy tốt hơn trong thời gian tới.

Kim ngạch thương mại gần gấp đôi sau 10 năm

Từ ngày 28-29/5/2026, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đã tham gia đoàn công tác tháp tùng Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tham dự Diễn đàn Kinh tế Á-Âu lần thứ 5, kết hợp làm việc tại thủ đô Astana, Kazakstan.

Thành phần đoàn chính thức gồm Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đỗ Ngọc Huỳnh, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh và Đại sứ Việt Nam tại Kazakhstan Nguyễn Thành Lê.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long tham gia đoàn công tác tháp tùng Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tham dự Diễn đàn Kinh tế Á-Âu lần thứ 5.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đã tham gia tháp tùng Phó Thủ tướng trong nhiều hoạt động quan trọng, bao gồm: Dự Phiên toàn thể và các phiên chuyên đề của Diễn đàn Kinh tế Á-Âu; dự các cuộc tiếp xúc song phương bên lề Diễn đàn với Chủ tịch Hội đồng Ủy ban Kinh tế Á-Âu Bakytzhan Sagintayev, Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Salvador Valdes Mesa; Phó Thủ tướng Belarus Natalya Petkevich và Phó Thủ tướng Liên Bang Nga Overchuk; thăm Đại học Nazarbayev và Trung tâm đổi mới sáng tạo Astana.

Phiên toàn thể là hoạt động trọng tâm của Diễn đàn, có sự tham dự của Tổng thống Nga Vladimir Putin; nguyên thủ các quốc gia thành viên EAEU (Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan), đại diện lãnh đạo các nước khách mời, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và giới chuyên gia, nhằm trao đổi về những xu thế lớn của kinh tế thế giới, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tăng cường kết nối và thúc đẩy hợp tác kinh tế trong không gian Á – Âu.

Tại buổi làm việc với Chủ tịch Hội đồng Uỷ ban Kinh tế Á-Âu (EEC), Bakytzhan Sagintayev, hai bên đã thảo luận về tình hình triển khai Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (FTA Việt Nam-EAEU) và các định hướng thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới.

Cụ thể, Việt Nam coi trọng hợp tác với EAEU; đánh giá cao vai trò của Hội đồng EEC trong thúc đẩy triển khai hiệu quả các cam kết của FTA Việt Nam-EAEU thời gian qua, đồng thời bày tỏ vui mừng trước những kết quả rất tích cực mà hiệp định đã đạt được trong 10 năm qua, mang lại hiệu quả thiết thực cho doanh nghiệp và người dân hai bên.

Hai bên đã hoàn thành lộ trình cắt giảm thuế quan, theo đó khoảng 88% dòng thuế đã được xóa bỏ hoàn toàn hoặc cắt giảm một phần, tương đương trên 90% kim ngạch thương mại song phương.

Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng từ 3,04 tỷ USD năm 2016 lên 5,94 tỷ USD năm 2025, gần gấp đôi sau 10 năm. Nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng cao nhờ ưu đãi hiệp định như thủy sản, cà phê, hạt tiêu, điều, dệt may…sang thị trường EAEU.

Chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam-EAEU đạt 2,26 tỷ USD (tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2025), trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt 1,21 tỷ USD, tăng 8,6%, Việt Nam nhập khẩu đạt 1,05 tỷ USD, tăng 24,3%.

Tháo gỡ vướng mắc, mở rộng hợp tác số và trí tuệ nhân tạo với EAEU

Song song với đó, Phó Thủ tướng cũng chia sẻ hiện vẫn còn một số vướng mắc cần tháo gỡ. Theo đó, Việt Nam đề nghị EAEU xem xét không tiếp tục áp dụng biện pháp phòng vệ ngưỡng (Trigger) đối với hàng dệt may Việt Nam, do cơ chế này không còn phù hợp với thực tiễn thị trường và thông lệ quốc tế. Đồng thời, Việt Nam cũng đề nghị phía Liên Bang Nga và EAEU mở cửa hơn nữa thị trường thủy sản Việt Nam, bao gồm việc gỡ đình chỉ và phê duyệt thêm doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long cùng đoàn công tác tham gia các hoạt động bên lề Diễn đàn.

Chủ tịch Hội đồng EEC bày tỏ cảm ơn Phó Thủ tướng đã nhận lời mời và tham dự Diễn đàn Kinh tế Á-Âu và chúc mừng Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu phát triển kinh tế trong những năm vừa qua. Liên quan đến FTA Việt Nam-EAEU, ông Bakytzhan cũng khẳng định, hiệp định đã góp phần tích cực vào tăng trưởng thương mại giữa các bên, vui mừng chứng kiến sự tăng trưởng của kim ngạch thương mại hai chiều, tin tưởng rằng với những kết quả tích cực đã đạt được, hợp tác hai bên sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

Khẳng định sẽ thúc đẩy trao đổi với các nước thành viên nhằm xử lý các quan tâm của Việt Nam, đồng thời nhất trí tăng cường chuyển đổi số, công nghệ và tổ chức các hoạt động kỷ niệm 10 năm ký kết FTA Việt Nam-EAEU; bày tỏ mong muốn hai bên sẽ tổ chức Khóa họp lần thứ 6 Uỷ ban Hỗn hợp thực thi FTA Việt Nam-EAEU vào tháng 9/2026 tại Mát-xco-va, Liên Bang Nga và sớm ký Nghị định thư về Hệ thống xác minh và chứng nhận xuất xứ điện tử.

Đối với các vấn đề Chủ tịch Hội đồng EEC nêu trên, Việt Nam bày tỏ mong muốn hai bên phát huy tối đa vai trò của cơ chế Ủy ban Hỗn hợp thực thi hiệp định và cho biết sẵn sàng phối hợp tổ chức Khóa họp lần thứ 6 Uỷ ban Hỗn hợp trong năm 2026 để giải quyết các vấn đề vướng mắc phát sinh, đáp ứng nhu cầu hợp tác và tiềm năng kinh tế của Việt Nam và EAEU.

Đối với Nghị định thư về Hệ thống xác minh và chứng nhận xuất xứ điện tử, cấp kỹ thuật phía Việt Nam và EAEU đang tiến hành trao đổi để thống nhất những vấn đề còn lại, chủ yếu là vấn đề kỹ thuật của hệ thống.

Tại các cuộc gặp song phương với lãnh đạo cấp cao của Cuba, Liên Bang Nga, Belarus, hai bên đã tập trung trao đổi các giải pháp, cơ chế hợp tác để đưa quan hệ Việt Nam và các nước đối tác đi vào chiều sâu, đem lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả hai phía.

Đáng chú ý, trong cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Nga Ovechuk, Bộ trưởng Thương mại Liên Bang Nga cho biết, nhân dịp kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga, dự kiến tổ chức tại Kazan từ ngày 16-18/6/2026, Bộ trưởng cũng như Bộ Thương mại Liên Bang Nga sẵn sàng làm việc với Bộ Công Thương Việt Nam để trao đổi và giải quyết các vấn đề còn tồn đọng trong quan hệ thương mại song phương cũng như trong khuôn khổ FTA Việt Nam-EAEU nhằm thúc đẩy hơn nữa quan hệ kinh tế thương mại cả song phương và đa phương trong thời gian tới.