Thông tư 20/2026/TT-BGDĐT mở ra cách tiếp cận mới trong kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học, chuyển từ “tuân thủ” sang “cải tiến liên tục”, tinh gọn tiêu chuẩn và tăng trách nhiệm giải trình.
Một bước chuyển đáng chú ý trong quản lí chất lượng giáo dục đại học vừa được xác lập khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 20/2026/TT-BGDĐT, thay thế Thông tư số 12/2017/TT-BGDĐT. Văn bản được xây dựng theo tinh thần của Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) năm 2025, hướng tới tiệm cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế.
Điểm cốt lõi của Thông tư là thay đổi cách tiếp cận kiểm định: Không còn dừng ở việc “đạt chuẩn” hay kiểm tra tuân thủ hồ sơ, mà chuyển sang đánh giá dựa trên quá trình vận hành, hiệu quả hệ thống và năng lực cải tiến chất lượng liên tục của từng cơ sở giáo dục. Điều này đồng nghĩa với việc chất lượng không chỉ được đo bằng mức tối thiểu đạt được, mà còn bằng khả năng phát triển theo mục tiêu do chính nhà trường xác lập, phù hợp yêu cầu xã hội.
Cùng với thay đổi về tư duy, bộ tiêu chuẩn đánh giá cũng được tinh gọn mạnh, từ 25 tiêu chuẩn với 111 tiêu chí xuống còn 15 tiêu chuẩn, 60 tiêu chí, cấu trúc theo ba nhóm: Chiến lược, Hệ thống và Kết quả. Cách thiết kế này giúp giảm trùng lặp, tập trung vào những yếu tố cốt lõi của quản trị chất lượng, đồng thời phản ánh đầy đủ chu trình vận hành của cơ sở giáo dục đại học.
Ảnh minh họa.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc đưa vào ba mức đánh giá: Đạt, đạt có điều kiện và không đạt. Trong đó, cơ chế “đạt có điều kiện” cho phép các cơ sở giáo dục có thêm thời gian hoàn thiện những tiêu chí còn hạn chế, vừa bảo đảm chuẩn mực chung, vừa tạo dư địa cho cải tiến kịp thời.
Ở góc độ triển khai, Thông tư tích hợp toàn bộ hướng dẫn và biểu mẫu trong phụ lục, thay cho cách ban hành rời rạc trước đây, góp phần giảm thủ tục hành chính. Đồng thời, yêu cầu công khai báo cáo tự đánh giá và đánh giá ngoài được nhấn mạnh, nhằm tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trước xã hội. Cơ chế hậu kiểm và thu hồi giấy chứng nhận kiểm định cũng được bổ sung để bảo đảm chất lượng không chỉ “đạt” trên giấy tờ mà được duy trì thực chất.
Đáng chú ý, Thông tư nhấn mạnh nguyên tắc chất lượng phải được tạo ra từ bên trong mỗi cơ sở giáo dục. Theo đó, các trường phải xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, gắn với chiến lược phát triển và dựa trên dữ liệu, chỉ số đo lường cụ thể. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình phụ thuộc vào kiểm định bên ngoài sang quản trị chất lượng nội tại, hướng tới hình thành văn hóa chất lượng trong toàn hệ thống.
Theo quy định, chu kì kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học là 5 năm, đồng thời quy trình tự đánh giá, đánh giá ngoài và công nhận đạt tiêu chuẩn được làm rõ. Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, Thông tư được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.